Gastcolumn: Meer ruimte voor netbeheerders bij warmtenetten

Geplaatst op 25-11-2019 door Stichting Warmtenetwerk

Duurzame, open warmtenetten zijn de toekomst, maar staan nog in de kinderschoenen. In Zaanstad is onlangs het eerste open warmtenetwerk van Nederland geopend. Er zijn wel plannen voor andere open warmtenetten, maar het is geen gemakkelijke taak om die van de grond te krijgen. Technisch gezien zijn warmtenetten uitdagend, maar het is ook een moeilijke opgave om alle betrokkenen op een lijn te krijgen. Ook is er vaak een forse investering nodig. Bij al deze zaken zouden netbeheerders een positieve en belangrijke bijdrage kunnen leveren, maar op dit moment mogen netbeheerders geen rol spelen bij het opzetten van warmtenetten. Tom van der Lee (Tweede Kamerlid Groen Links) vertelt verder.


Open warmtenetten zorgen voor leveringszekerheid, faciliteren een stapsgewijze overgang naar duurzame bronnen en bieden meer keuzevrijheid. Afnemers van warmte (vaak huishoudens) hebben bij open warmtenetten macht over de warmteleveranciers: wanneer men ontevreden is, is er de mogelijkheid om voor een andere warmteleverancier te kiezen. Ook kunnen bij open warmtenetten fossiele bronnen stuk voor stuk worden afgeschakeld en duurzame warmtebronnen, waaronder geothermie, worden aangesloten op het net. Zo ontstaat er geen lock-in (blijvende afhankelijkheid van fossiele bronnen), wat bij gesloten warmtenetten wel een gevaar is. 

 

Perfectie moet niet de vijand van het goede zijn. In deze fase van de energietransitie is het onverstandig om van elk warmtenet te eisen dat zowel de bron als de organisatievorm perfect is. Ik pleit dan ook niet voor een verbod op gesloten warmtenetten, maar als we iets verder in de toekomst kijken is een betere marktordening met een publieke infrastructuur en meerdere energieleveranciers wel te verkiezen boven gesloten warmtenetten. Uiteraard betekent dat ook dat de warmteprijs dient te worden losgekoppeld van de gasprijs.


Ook is het niet zo dat warmtenetten een oplossing zijn voor alle gebouwen: duurzame warmte is schaars, dus zou eigenlijk alleen maar gebruikt moeten worden in gebouwen waar een all-electric oplossing niet mogelijk is. Dat neemt niet weg dat open warmtenetten de toekomst zijn voor veel gebouwen, met name oudere, slecht geïsoleerde gebouwen in dichtbevolkte gebieden. Hoewel open warmtenetten de toekomst zijn, komen ze maar moeilijk op gang. En dat terwijl in het Klimaatakkoord is afgesproken dat voor 2030 200.000 huizen per jaar worden verduurzaamd. Dat is een enorme opgave, temeer er eigenlijk geen stok achter de deur zit in het Klimaatakkoord om dit doel te halen. Alle hulp om dit doel te bereiken is dan ook welkom.


Het wrange is dat de organisaties die veel ervaring hebben met het beheren van energienetwerken met meerdere toeleveranciers, de netbeheerders, op dit moment geen actieve rol mogen pakken bij warmtenetten. Er is (nog) geen wettelijke taak voor netbeheerders om warmtenetten aan te leggen en te beheren. Dit maakt ook dat netbeheerders niet kunnen investeren in warmtenetten, terwijl de energietransitie geen vertraging kan gebruiken. Het is dan ook onbegrijpelijk dat minister Wiebes de expertise van netbeheerders niet wil inzetten. Ondertussen mogen bijvoorbeeld waterschappen wel investeren in warmtenetten, ook met publiek geld. Dat is niet logisch. Bovendien leidt het er toe dat gemeenten gaan pionieren door zelf warmtebedrijven op te richten. Het valt te begrijpen dat zij zich niet willen uitleveren aan een groot energiebedrijf, maar waarom mogen zij geen ervaren netbeheerder in de arm nemen?


Ik pleit daarom voor een veel intensievere rol van de netbeheerders bij het opzetten van warmtenetten. Netbeheerders moeten de mogelijkheid krijgen om open warmtenetten te initiëren of mede te participeren in warmtenetten die nog niet open genoeg zijn, zodat ze een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan een stukje van de energietransitie. 

 

Op de foto: Tom van der Lee (Tweede Kamerlid Groen Links)

 

*Stichting Warmtenetwerk is niet verantwoordelijk voor de inhoud van ledenblogs en/of gastcolumns. Dit ligt, net zoals de rechten, bij de auteur. Stichting Warmtenetwerk publiceert ledenblogs en gastcolumns om het debat over de ontwikkeling van warmte te stimuleren en kennisdeling te bevorderen. Deze artikelen zijn geen weergave van de standpunten van Stichting Warmtenetwerk. Wilt u in gesprek komen met de auteur? Dit kan Stichting Warmtenetwerk bemiddelen (mits de auteur akkoord gaat). U bent welkom om een contactverzoek in te dienen via het ledenprofiel of een mail te sturen naar: secretariaat@warmtenetwerk.nl.   

Auteur:
Tom van der Lee

Lees ook onze andere berichten