Handelsplatform Warmte Netwerk Westland optimaliseert duurzame warmte

Het nieuwe handelsplatform van Warmte Netwerk Westland (WNW) is ontwikkeld om duurzame warmte zo efficiënt mogelijk te benutten en biedt grootschalige gebruikers tegelijkertijd operationele en financiële voordelen. Ze kunnen warmte die ze niet gebruiken aanbieden of extra warmte inkopen als dat nodig is. Het platform is vanaf het begin samen met de gebruikers ontwikkeld. Elmasije Kurul van WNW legt uit hoe het platform werkt, waarom het er is en wat het tot nu toe oplevert.

In de regio Westland zijn veel glastuinbouwbedrijven gevestigd, die vaak fungeren als ‘launching customer’ voor innovaties. De sector is bovendien sterk gewend aan het actief handelen op de energiemarkten. Dat vormt een vruchtbare bodem voor nieuwe initiatieven. “WNW is een samenwerking tussen Capturam en HVC”, legt Kurul uit. WNW realiseert en beheert het warmtenet in de regio Westland en heeft het handelsplatform warmte ontwikkeld om de markt te faciliteren in het optimaal inzetten van warmte. Het idee is in de praktijk ontstaan, zegt ze. “Al tijdens het contracteren van de eerste glastuinbouwondernemers voor warmte, ontstond vanuit de markt het idee voor een handelsplatform. De belangrijkste motivatie is flexibiliteit.’’

Doordat de warmtevraag wisselt, is flexibiliteit erg belangrijk, legt ze uit. “Een glastuinbouwondernemer heeft een contractwaarde, maar dat heeft hij niet altijd nodig. Terwijl hij in een andere periode misschien meer nodig heeft dan die contractwaarde. Via het handelsplatform kunnen ze flexibiliteit creëren.” Deelnemers kunnen zowel extra capaciteit inkopen als overtollige warmte verkopen. Kurul: “Je kan bijvoorbeeld zeggen: die 250 kilowatt die ik normaal heb, gebruik ik vandaag niet. Daarom verkoop ik dat. Dan is er misschien een andere glastuinbouwondernemer die het wel graag zou willen. Hoe meer verschillende typen teelt en groottes aan ondernemers, hoe interessanter de markt wordt. Dat komt doordat de vraag en het aanbod in bepaalde periodes sterk kunnen variëren per type teelt. Met een diversiteit aan glastuinbouwondernemers kunnen deze fluctuaties beter op elkaar worden afgestemd, waardoor het platform efficiënter en waardevoller wordt voor iedereen.”

Prijsbepaling door markt bepaald
Via het handelsplatform kan een glastuinbouwondernemer zien hoeveel warmte hij de volgende dag kan kopen of verkopen, zegt Kurul. “Vervolgens kan hij aangeven of hij wil kopen of verkopen, voor welke hoeveelheid en voor welke prijs.” De prijs wordt bepaald volgens de merit-order-methode, vergelijkbaar met de EPEX-elektriciteitsmarkt. Kurul: “Degene die het meest wil betalen, komt als eerst, en degene die het goedkoopst wil verkopen, komt bovenaan. Het punt waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten, bepaalt de prijs van de dag. Elke ochtend om 9 uur vindt hiervoor de clearing plaats: het moment waarop alle biedingen worden verrekend en de dagprijs wordt vastgesteld. Pas daarna weet je wat de prijs heeft gedaan. We streven naar een regiodekkend warmtenet waarbij afnemers en producenten kunnen deelnemen aan het handelsplatform. Op die manier creëren we flexibiliteit en kunnen we aardwarmte zo efficiënt mogelijk inzetten.’’

10 tot 20% van de warmte onderling verhandeld
In Maasdijk, het eerste deel van het aardwarmtenetwerk dat in gebruik is genomen, zijn momenteel 28 glastuinbouwondernemers aangesloten op het handelsplatform. Uiteindelijk zullen in Maasdijk ongeveer 60 glastuinbouwondernemers actief zijn. In de komende periode zal stapsgewijs een deel van het aardwarmtenetwerk in bedrijf worden genomen, waardoor steeds meer glastuinbouwondernemers kunnen deelnemen aan het handelsplatform. De volumes die nu al worden verhandeld, verrassen Kurul. “Zelfs in de warme zomerse weken wordt er 1 tot 2 MW per dag verhandeld op een totaal van 16 MW, die de bron nu draait. In de koudere maanden ligt het handelsvolume hoger en tikken we 3,5 MW per dag aan. Gemiddeld gaat het om een aanzienlijk deel van de totale productie. Ongeveer 10 tot 20 procent van de geproduceerde warmte per dag wordt onderling verhandeld.” Dat heeft direct effect op de benutting van duurzame warmte, legt ze uit. “Zonder het handelsplatform zou die warmte misschien niet eens zijn ingezet. Voor glastuinbouwondernemers is het bovendien een extra inkomstenbron. Voor ons is de optimalisatie het belangrijkst.”

Geen kilowattuur verspillen
De grootste uitdaging zat in het ontwerpen van de regels van het handelsplatform, zegt Kurul. “Het bedenken van alle spelregels is het lastigste. Dat kun je niet achter een bureau bedenken. Daarom zijn gebruikers vanaf het begin actief betrokken bij het ontwikkelen, testen en aanscherpen. Dankzij hun inbreng sluit het platform aan bij de dagelijkse praktijk van de afnemers en producenten. Nu hebben we één warmtebron met afnemers live, straks volgen er meer, die uiteindelijk ook onderling gaan handelen. Het systeem moet daarbij gebruiksvriendelijk en transparant zijn: continu testen, foutjes oplossen en in gesprek blijven met de markt is essentieel.”

Het platform is zo ontworpen dat het aantal deelnemers snel kan groeien, zegt Kurul. “Warmte Netwerk Westland heeft de ambitie om het platform uit te breiden met meerdere warmtebronnen én meerdere afnemers. Het doel is om door te groeien naar een handelsplatform waarop 200 GWh per jaar wordt verhandeld.‘’ Gebruikers van warmte zijn niet alleen glastuinbouwondernemers, maar in de toekomst mogelijk ook andere afnemers zoals bedrijven en woonwijken, zegt ze. “Hoe diverser het aanbod en de vraag, hoe beter de warmte benut kan worden. Wij willen dat warmte zo goed mogelijk wordt ingezet. We willen geen kilowattuur verspillen en daarom is het goed dat het onderling verhandeld wordt. Ook in andere regio’s zou het handelsplatform in de toekomst ingezet kunnen worden. Het platform is daarom flexibel opgezet en modulair opgebouwd. Het principe is breder toepasbaar, ook buiten de glastuinbouw.”

Meer informatie:

• Het handelsplatform is mede gefinancierd door het programma Kas als Energiebron van het ministerie van LNV.