ZLT-warmtenet Brandenburg-West in Bilthoven rekent aan twee varianten

Gemeente De Bilt kan door met plannen voor een ZLT-warmtenet in de wijk Brandenburg-West. Het college laat rekenen aan businesscases voor varianten met én zonder particuliere koopwoningen. Veertien voor, dertien tegen. Dat was de stemming in de gemeenteraad op donderdag 30 oktober. De uitslag betekent dat de gemeente De Bilt door kan met de plannen voor het warmtenet in Brandenburg-West in Bilthoven.

Er komt een uitwerking van twee varianten, volgens een aangenomen amendement van D66. In de ene wordt uitgegaan van een bronnet voor de huurwoningen van woningcorporatie Woongroen (voorheen SSW), VvE’s en particuliere verhuurders. In de andere komen de koopwoningen er óók bij. De komende twee jaar wordt gewerkt aan deze doorrekening. 

Dat de stemming kantje boord was, komt volgens programmamanager Leendert Odijk (De Bilt) door de gevoeligheid rond de aansluitplicht. Van wat doen we onze bewoners aan? Is het niet te verplichtend? “Dat het een vrije keuze is om over te stappen is in het raadsvoorstel dat voorlag altijd benoemd”, zegt hij erover. “De gemeente is nu niet voornemens om de aanwijsbevoegdheid in te zetten, dus deelname is 100 procent vrijwillig. De wethouder (Krischan Hagedoorn, red.) heeft dat nogmaals goed toegelicht tijdens de raadsvergadering. Dat heeft ervoor gezorgd dat het project het heeft gehaald.” 

PAW-subsidie voor plan voor ZLT-warmtenet
Even terug: gemeente De Bilt kreeg in maart 2022 vier miljoen euro PAW-subsidie voor een plan om samen met hoogheemraadschap/waterschap HDSR, de eigenaar van de rioolwaterzuiveringsinstallatie, en de woningbouwcorporatie Woongroen (voorheen SSW) een ZLT-warmtenet te realiseren op basis van warmte uit afvalwater. “Onderdeel van de subsidieaanvraag was dat we niet alleen de corporatiewoningen zouden aansluiten, maar ook de particuliere koopwoningen mee zouden nemen”, zegt Odijk. “Dáár zit de leeruitdaging van de startwijk.”

Bewoners waren nog niet allemaal overtuigd. Daarom kregen zij, verenigd in bewonersinitiatief Buurt Brandenburg-West, van de gemeente geld om zelfstandig onderzoek te laten doen naar wat in hun ogen de beste oplossing is om van het aardgas af te gaan. Uit dat onderzoek, uitgevoerd door de WarmteTransitieMakers, kwam naar voren dat een ZLT-bronnet de beste collectieve oplossing is. Met individuele warmtepompen (lucht of bodem) als alternatief.

De gemeenteraad van De Bilt besloot in 2024 vervolgens de keuzemogelijkheden te beperken tot die twee varianten, gaf het college de opdracht een vergelijking te laten maken en terug te komen met een keuze voor een definitieve oplossing. Arcadis concludeerde in een vergelijking dat een ZLT-bronnet de beste oplossing is op zowel korte als lange termijn. “Met wel als nadeel dat bewoners, ook de particuliere, er het best aan doen om hun woning te isoleren”, zegt Odijk. “Immers: hoe minder warmte een woning verliest, hoe beter deze met een afgiftetemperatuur van 50 graden werkt.”  

Voorkeur voor HT
Draagvlakonderzoek onder bewoners leerde de gemeente dat ongeveer een derde van de particuliere bewoners isoleren niet ziet zitten en liever meer betaalt voor warmte. Kortom: een deel ziet graag een aanvoertemperatuur van 70 graden.

De gemeente heeft daarom de ruimte gecreëerd voor bewoners om zelfstandig een HT-oplossing ontwikkelen. Dat kan een lokale collectieve warmtepomp zijn die de temperatuur van het bronnet opwaardeert en waarmee een subnet ontstaat. “Alle kosten die daarmee gemoeid zijn, komen dan in een soort VvE-constructie”, zegt Odijk. “Dit is door de bewoners zelf aangedragen en door D66 verwoord in een amendement dat is aangenomen. Daarover gaan we in gesprek.”

200 koopwoningen, 200 meningen
Er wordt veel aandacht besteed aan de mensen die naar de HT-variant willen, benoemt de programmamanager, maar daarnaast is er een grote groep bewoners die hun huis al wél heeft geïsoleerd, vloerverwarming heeft en juist graag naar LT-verwarming wil. “Ook zijn er bewoners die toch kiezen voor een individuele lucht-water warmtepomp, terwijl anderen juist niet een brommende buitenunit in de dakgoot willen. Je ziet: 200 mensen, 200 meningen. Dat is wel het leertraject dat we hier hebben doorlopen in De Bilt: de bewonersgroep is geen homogene groep.”

Dat is volgens hem de moeilijkheid: kiezen voor optie A – hier een ZLT-variant – levert weerstand op. “Maar als we waren gestart met een HT-variant was dit proces ook ontstaan, doordat een groep mensen dan had gepleit voor ZLT.”

Conclusie: “Ik denk dat het college zo goed mogelijk gezocht heeft om toch iedereen in die complexe wereld van aardgasvrij tegemoet te komen in hun persoonlijke wensen. Dat is de kern van de puzzel waarvoor De Bilt is gaan staan. Niet één oplossing doorduwen, maar juist keuzevrijheid blijven bieden aan verschillende mensen met verschillende inzichten.”

Definitief aanbod
Het college heeft twee jaar de tijd om de plannen verder uit te werken. NetVerder werkt aan de businesscase voor beide varianten, als voorloper van het eventueel op te richten regionale warmtebedrijf met de Provincie Utrecht. “Het belangrijkste is dat we nu een definitieve berekening en definitief aanbod gaan maken, zowel richting de woningbouwcorporatie als de particuliere verhuurders in de wijk als de eigenaren van de grondgebonden woningen.” 

Daarnaast speelt er de oprichting van het warmtebedrijf, maar daarvan is het project ook weer niet afhankelijk, omdat het onder de 1500 aansluitingen blijft en de gemeente de stap ook met een private partij mag maken, noemt Odijk. “We zijn niet verplicht om het warmtebedrijf op te richten, maar dat helpt wel in het totale politieke proces.”