In Zutphen werkt de gemeente aan meerdere warmtenetprojecten. Het project in de Componistenbuurt is het meest concreet en vergevorderd en is door een geplande warmtebuffer netcongestieverzachtend. Wethouder Sjoerd Wannet vertelt over de stand van zaken in zijn stad. Zutphen is voornemens om ongeveer de helft van de stad aan te sluiten op warmtenetten, dat zijn potentieel 12.000 bestaande woningen.
Hoe kan de gemeente Zutphen richting 2050 haar CO2-uitstoot met 95% verminderen op een rechtvaardige manier? Met die vraag hield de gemeente in 2025 (en ook al tijdens een eerdere bestuursperiode) een inwonersberaad. “Daar kwam een breed gedragen rapport uit”, zegt wethouder Sjoerd Wannet, verantwoordelijk voor onder meer de energietransitie in de gemeente.
Componistenbuurt
De Componistenbuurt is het verst op streek. Een wijk met 731 woningen – veelal corporatiebezit – ten zuiden van het centrum en vlakbij de IJssel. De rivier wordt de bron van de warmte voor de woningen. Die wordt opgewaardeerd naar een aanvoertemperatuur van 70 tot 75 graden. Voor dit warmtenet werkt de gemeente samen met de betrokken partijen toe naar een financial close. De ontwerpen voor het warmtestation zijn klaar en er is een capaciteitsbeperkend contract met Liander.
Wannet noemt dat contract als grootste struikelblok in de ontwikkeling de afgelopen jaren. Het is gelukt door een systeem te ontwerpen dat netcongestieverzachtend is. Linthorst, de ontwikkelaar van het warmtenet, is van plan om een warmtebuffer aan het systeem toe te voegen. Dat deed het bedrijf eerder in Groenpoort Veenendaal. Op die manier kan er een capaciteitsbeperkend contract worden afgesloten met de netbeheerder. In de daluren tussen 00.00 en 6.00 uur wordt warmte geproduceerd en in de warmtebuffer gestopt. Op de piekuren hoeft de warmtepomp vervolgens niet aan en krijgen de woningen warmte geleverd uit de buffer. “Zo hebben we dus weinig stroom nodig op die piekmomenten”, verduidelijkt Wannet. “Daarom werkt het netcongestieverzachtend. Plus: het is daarmee ook een goedkoper systeem, omdat je tijdens de dalmomenten je stroomvraag het grootst kan maken.”
Warmte uit Water
Met de Componistenbuurt zit de gemeente ook in het landelijke programma ‘Warmte uit Water’. Daarin werkt Rijkswaterstaat samen met Alliander en de Vereniging Nederlandse Riviergemeenten (VNR) aan grootschalige aquathermieprojecten van meer dan 5.000 woningen. “De constructie die we gaan bouwen tussen de rivierkribben is nieuw. We zijn daarmee innovatief bezig, maar dat maakt het complex. Er moet een pijp door de dijk heen. We zijn op dat vlak bezig met zowel de ontwerpen als met de vergunningaanvragen.”
Warmtebedrijf Zutphen
De gemeenteraad heeft inmiddels kaders vastgesteld voor het oprichten van een gemeentelijk warmtebedrijf. Afspraak is dat 75% van de aandelen in handen komt van het Gelders Warmte Bedrijf en 25% van de gemeente Zutphen. Wannet: “We hanteren die 25%, omdat je daarmee een lijst kunt vaststellen van majeure besluiten. Met die besluiten moet ook de minderheidsaandeelhouder akkoord zijn. De facto creëer je daarmee een veto op een aantal onderwerpen.”
Eén van die onderwerpen is het tarievenbeleid. Niet het daadwerkelijke tarief, maar wel de formule hoe het warmtebedrijf komt tot het tarief. “Daar willen we als gemeente een veto over hebben.”
Punt twee is de mate waarin het Warmtebedrijf Zutphen bereid is te investeren en op te schalen. “Uiteindelijk moeten er tienduizend woningen collectief worden verwarmd. Het warmtebedrijf moet daadwerkelijk mee durven gaan in de vaart der volkeren.”
Derde onderwerp is dat er een bewonersadviesraad komt die de afnemers vertegenwoordigt. Daarmee laat de gemeente een deel van de coöperatieve gedachte terugkomen. De lokale energiecoöperatie ondersteunt de adviesraad.
Zuidwijken en Waterkwartier
Buiten de Componistenbuurt doet de gemeente momenteel een haalbaarheidsstudie naar een groter gebied: een warmtenet voor ongeveer tienduizend woningen in de Zuidwijken en het Waterkwartier. Het idee is dat dit warmtenet van dezelfde bron gebruik gaat maken als de Componistenbuurt. “De constructie die in de IJssel komt te staan wordt modulair opgebouwd”, zegt Wannet. “Dat betekent dat de mate waarin de installatie warmte onttrekt uit de IJssel vergroot kan worden naarmate meer huizen aansluiten.”
Noordveen
Een ander warmtenetproject is Noordveen. Dat verkeert nog echt in de onderzoeksfase. Beoogde bron is de rioolwaterzuivering op bedrijventerrein De Mars, aan de noordkant van Zutphen. Een stroomaansluiting is er vanwege netcongestie niet op korte termijn mogelijk. Daarom wil de gemeente met warmtenet Noordveen aansluiten bij een op te richten Smart Energy Hub op het bedrijventerrein. Daar komt een grote batterij te staan, gekoppeld aan de netaansluiting van koperfabrikant KME. Windmolens gaan lokaal groene stroom opwekken. Het zijn nog wel allemaal afhankelijkheden, zegt Wannet. Voor de windmolens loopt bijvoorbeeld nog een Raad van State-procedure.
Planning
Terug naar de Componistenbuurt. Op dit moment wordt nog gewerkt aan de businesscase. De gemeente wil naar de bewoners gaan als het warmtebedrijf een aantrekkelijk warmtetarief kan aanbieden. Als de financial close loopt zoals gepland, de raad instemt (planning: begin 2027) en bewoners akkoord gaan, is tweede helft 2028 de planning voor start uitvoering. “Tegelijkertijd ben ik daar heel voorzichtig mee, omdat je telkens ziet dat er toch weer ingewikkelde hobbels komen”, zegt Wannet. “Dat heeft ermee te maken dat ook het systeem dat we in de beide kribben gaan inleggen, innovatief is. Met heel veel mitsen en maren hoop ik dat we in de tweede helft van 2028 kunnen beginnen.”
De aanleg van het warmtenet zal overigens geen kwestie zijn van ‘straat open en buis erin’, noemt de wethouder tot besluit. Er komt een flinke impuls in de openbare ruimte, met meer groen en een nieuwe inrichting, zodat “de straat meer verblijfsgebied wordt”.
