Katja Kruit voorzitter van nieuwe programmaraad betaalbaarheid

Katja Kruit (CE Delft) wordt de voorzitter van de nieuwe programmaraad betaalbaarheid van Stichting Warmtenetwerk. Vanuit haar ervaring als onderzoeker en adviseur wil ze de verschillende partijen in de warmteketen bij elkaar brengen rond het thema betaalbaarheid. Ze ziet betaalbaarheid als meer dan een rekensom. De programmaraad wil helpen om gezamenlijk te zoeken naar beleidsoplossingen die ervoor zorgen dat de uitkomst voor alle betrokken partijen – warmtebedrijven, overheden en bewoners – redelijk en werkbaar wordt.

Kruit werkt bijna tien jaar bij CE Delft aan vraagstukken rond de warmtetransitie en is inmiddels teamleider Gebouwde Omgeving. In haar werk vertaalt ze analyses van kosten, effecten en verdeling naar keuzes voor beleid en uitvoering. Als onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau heeft CE Delft geen belang bij een specifieke techniek, benadrukt ze. “Ik denk na over wat nodig is om verduurzaming van de gebouwde omgeving te realiseren. Daarbij is een rol voor alle technieken, waaronder warmtenetten, weggelegd.”  Die brede blik neemt ze mee naar de nieuwe programmaraad. Kruit heeft zich de afgelopen jaren niet alleen verdiept in de kosten en baten van de warmtetransitie, maar ook in energiearmoede, rechtvaardigheid en het perspectief van bewoners. Daarnaast onderzocht ze welke beleidsinstrumenten kunnen bijdragen aan betaalbare warmte.

Hele keten vertegenwoordigd

Stichting Warmtenetwerk ziet ze als een plek waar verschillende partijen kennis uitwisselen en gezamenlijk naar oplossingen zoeken. Hoe de programmaraad betaalbaarheid er precies uit komt te zien, wordt de komende tijd nog ingevuld, zegt ze. “Wat mij betreft moet de hele keten vertegenwoordigd zijn. Dus niet alleen de warmtebedrijven, maar ook gemeenten en vertegenwoordigers van afnemers moeten aan tafel komen.” De programmaraad betaalbaarheid wil niet opnieuw gaan doen wat andere organisaties al doen. “We willen als programmaraad van Stichting Warmtenetwerk vooral kijken waar onze meerwaarde zit. We hebben ontzettend veel kennis in huis. Laten we die inzetten om deze problemen aan te pakken.”

Regelgeving

De oprichting van de programmaraad komt niet uit de lucht vallen, zegt Kruit. “Tijdens het jaarcongres 2026 van Stichting Warmtenetwerk werd betaalbaarheid benoemd als een onderwerp waar de stichting mee aan de slag moet.” Dat heeft onder meer te maken met de ontwikkeling van de Wet collectieve warmte en de verdere uitwerking van de regels rond de aanwijsbevoegdheid van gemeenten, zegt ze. “De regelgeving wordt nu ontwikkeld en uitgewerkt. Daarom is het belangrijk om daar nu gezamenlijk naar te kijken.”

Verdeling van de kosten

Volgens Kruit gaat het bij betaalbaarheid niet alleen om de hoogte van de rekening voor bewoners. “Ook de financiële positie van warmtebedrijven is van belang. Om warmtenetten aan te leggen, moeten warmtebedrijven immers hun businesscase rondkrijgen en financiering kunnen aantrekken.” Essentieel is volgens haar de verdeling van de kosten én baten van warmtenetten. “De kosten van warmtenetten komen straks via kostengebaseerde tarieven bij de gebruikers terecht, maar warmtenetten hebben ook maatschappelijke voordelen. Denk aan het gebruik van lokale warmtebronnen en de rol die warmtenetten kunnen spelen in het energiesysteem. We moeten ervoor zorgen dat niet alleen de bewoners opdraaien voor de systeemfunctie die warmtenetten vervullen.”

Leren van elkaar

De programmaraad wil zich de komende tijd richten op drie hoofdlijnen: kennis, oplossingen en uitwisseling. Allereerst moet er volgens Kruit een gedeelde kennisbasis ontstaan. “Dat iedereen begrijpt wat betaalbaarheid is. Wat zijn de verschillende perspectieven?” Daarnaast wil de programmaraad bijdragen aan oplossingen, bijvoorbeeld in de vorm van beleid en andere manieren om warmte betaalbaarder te maken. Een derde spoor is het delen van praktijkervaringen, zegt ze. “Als we laten zien waar dingen goed gaan en hoe daar afspraken worden gemaakt, kunnen anderen daar weer van leren.”