Everdingen kiest voor aquathermie met WKO

Energiecoöperatie Huibertstroom kiest voor warmte uit rivier de Lek als bron voor een nieuw aan te leggen warmtenet in Everdingen. Dat besluit is genomen tijdens de algemene ledenvergadering medio mei. Aquathermie in combinatie met een WKO krijgt de voorkeur boven twee andere onderzochte bronnen: zonnewarmte in combinatie met een MTO (middentemperatuur warmteopslag) en een centrale lucht-waterwarmtepomp.

Bij het maken van de keuze zijn de plussen en minnen voor de drie opties op een rij gezet. “We hebben tijdens de ledenvergadering vergeleken op elektriciteitsverbruik, investeringen, ruimtegebruik en kans op vergunningen”, zo zegt Peter ten Have, penningmeester bij Energiecoöperatie Huibertstroom. Zonnewarmte zou goed scoren op elektriciteitsverbruik, maar minder op de drie andere aspecten. De luchtwaterwarmtepomp kent weinig vergunningsrisico’s, maar een hoog elektriciteitsverbruik. “Geen keiharde beslispunten, maar over het algemeen was het gevoel: warmte uit de rivier kent de minste risico’s en de grootste kans van slagen.”

Onderzoek naar woningen
Energiecoöperatie Huibertstroom is in 2020 opgericht met het doel om een warmtenet te ontwikkelen voor Everdingen. In het dorp aan de rivier de Lek staan 274 woningen en 11 utiliteitsgebouwen. Sindsdien is er veel onderzoek gedaan door ingenieursbureaus met behulp van subsidies van de Provincie Utrecht en de Gemeente Vijfheerenlanden. 

De coöperatie onderzocht zelf het huizenbestand in het dorp. Daaruit kwam naar voren dat er veel variatie zit in de woningen: sommige zijn goed geïsoleerd, maar er zijn ook woningen met energielabels C, D of slechter. Conclusie: er is een MT-warmtenet nodig. Ten Have: “We hebben veel informatieavonden gehouden, want dit is immers een bewonersinitiatief. Daar gaf men aan zo min mogelijk aanpassingen in huis te willen. Bij een LT-net moet je op zijn minst de warmwatervoorziening aanpassen. Wat we het liefst willen is: cv-ketel eruit, afleverset erin.”

De coöperatie heeft als verdieping hierop in 2024 tien diverse woningen laten onderzoeken door een aannemer, om vervolgens de bewoners te informeren over het leidingverloop en wat er allemaal nog meer moet gebeuren in huis voor de aansluiting op een warmtenet. 

Onderzoek naar bronnen
Parallel daaraan deed onder meer IF Technology onderzoek naar de bronnen en de businesscases om de drie opties financieel en technisch goed in kaart te brengen. 

In eerste instantie voor de opties aquathermie (Thermische Energie uit Oppervlaktewater, in combinatie met een WKO) en de collectieve lucht-waterwarmtepomp (LWWP). Dat leverde een haalbaarheidsonderzoek en een verdiepende studie naar het ontwerp en rendabiliteit op. 

Eind april werd dankzij subsidie van BetuweWind een aanvullende studie naar de variant met zonnewarmte opgeleverd en gepresenteerd, uitgevoerd door IF Technology in samenwerking met Escoplan en de Vereniging voor Zonnekrachtcentrales.

Daarin staan de drie opties naast elkaar. Conclusies uit dat onderzoek: Als technische aspecten zoals stroomverbruik en piekvraag het belangrijkste zijn, komt zonnewarmte + MTO als beste optie uit de bus. “De technische aspecten spelen een rol bij netcongestieproblematiek en financiële onzekerheden door onbekende toekomstige energieprijzen”, meldt het rapport. 

Als de financiële aspecten het belangrijkste zijn, dan zijn TEO + WKO en de collectieve LWWP het meest kansrijk. Deze twee concepten hebben een lagere onrendabele top dan de zonnewarmte-variant. Dat komt vooral door het verschil in beschikbare SDE++-subsidie, schrijven de onderzoekers. “Als de SDE++ buiten beschouwing gelaten wordt, is de onrendabele top ongeveer gelijk voor de drie concepten.”  

Op het gebied van betrouwbaarheid zijn de drie energieconcepten even kansrijk. Als de duurzaamheid het belangrijkste is, dan scoort zonnewarmte + MTO het best. Dit komt door het lage elektriciteitsverbruik van dit concept. En tot slot: als de ruimtelijke inpassing het belangrijkste is, dan zijn zowel TEO + WKO als de collectieve lucht-waterwarmtepomp het meest kansrijk. 

De ruimtelijke inpassing van een zonthermieveld zou volgens Ten Have een oppervlakte van twee voetbalvelden bedragen, wat mede gezien het gemeentelijk beleid lastig zou worden. “De gemeente Vijfheerenlanden stelt: geen zonneweides tot 2030. Men wil daar geen landbouwgrond voor opofferen.” 

Boring naar de Lek
Voor de optie aquathermie, waar de keus nu op is gevallen, is een boring nodig van 400 meter naar de rivier de Lek toe. Complicatie daarbij: die gaat onder land van natuurorganisatie Utrechts Landschap door. Die weigert volgens Ten Have medewerking aan het plan.

Een alternatieve route gaat door het land van twee boeren, maar maakt het tracé 500 meter langer en een half miljoen euro duurder. Daarvoor kreeg de energiecoöperatie nul op rekest van investeerders.

Energiecoöperatie Huibertstroom wil daarom toch vergunning aanvragen voor de korte route. “Er is jurisprudentie dat je vanwege maatschappelijk belang bij iemand anders onder de grond door mag boren”, zegt Ten Have. “In Groningen en Zuid-Holland zijn onder Natura2000-gebieden ook boringen gedaan op 20 tot 25 meter diepte. Dat blijkt geen enkel probleem. We gaan dit in goed overleg met het Utrechts Landschap organiseren.”

Reactie Utrechts Landschap
Gevraagd naar een schriftelijke reactie, stelt Utrechts Landschap het volgende: “Utrechts Landschap beschermt natuur, voor altijd. Dit doen we in het algemeen belang. Want we hebben allemaal gezonde en robuuste natuur nodig, niet alleen vandaag maar ook voor toekomstige generaties. Utrechts Landschap is warm voorstander van de duurzame energietransitie. Dit mag echter niet ten koste gaan van beschermde natuur die al onder druk staat. De natuurwaarden in de Everdinger Waarden zijn erg hoog, mede door de bodemopbouw en -samenstelling en door het optreden van rivierkwel. We gaan niet experimenteren met deze waardevolle natuur. Een financieringstekort van een energiecoöperatie is geen reden om kostbare natuur op te offeren. In Everdingen zijn door de energiecoöperatie zelf aangedragen alternatieven voorhanden, die recht doen aan de duurzame energiebehoefte en tegelijkertijd kwetsbare natuur intact laten.”