600 bestaande Amsterdamse woningen op warmtenet aangesloten

Bijna 600 woningen in vier woontorens in Amsterdam Zuidoost worden beter geïsoleerd en aangesloten op het warmtenet van Vattenfall. Woningcorporatie Lieven de Key verhuurt woningen in de torens Kralenbeek, Kempering, Klieverink en Kouwenoord. Deze flats uit de jaren zeventig waren toe aan een flinke verduurzamingsslag. De werkzaamheden zijn begin 2025 begonnen en worden begin 2027 afgerond.

In 2021 heeft het programma Warm Amsterdam woningcorporatie Lieven de Key benaderd met het verzoek de torens aan te sluiten op het warmtenet. Tegelijkertijd vroegen bewonersorganisaties om verduurzaming en een overstap van aardgas. Lieven de Key onderzocht verschillende mogelijkheden, waaronder riothermie, zonnepanelen op de gevels en luchtwarmtepompen. Uiteindelijk gaf de combinatie van lagere investeringskosten en beschikbare subsidies de doorslag voor het warmtenet. Bewonerscommissies werden bij het vooronderzoek betrokken en stichting !WOON begeleidde hen daarbij.

Directere aanpak

Betaalbaarheid speelde een belangrijke rol bij het verkrijgen van draagvlak. Begin 2023 lag er een plan voor de isolatie en aansluiting op het warmtenet. Voor de uitvoering was instemming nodig van minimaal 70 procent van de bewoners. Omdat een centrale informatiebijeenkomst weinig bezoekers trok, koos Lieven de Key voor een directere aanpak. Medewerkers waren aanwezig in de centrale hallen van de torens, waar bewoners informatie kregen en vragen konden stellen. Een aanvullende ronde langs de deuren leverde de laatste benodigde handtekeningen op.

De verduurzaming omvat meer dan alleen een andere warmtevoorziening. Om de gevels te isoleren, zijn de bestaande aluminium gevelplaten verwijderd. Daarachter zijn prefab bekistingen met steenwol aangebracht. Vervolgens is de gevelbekleding teruggeplaatst. Ook andere delen van de gebouwen, waaronder muren bij de woningentrees en in de vluchttrappenhuizen, worden geïsoleerd. De ingreep verbetert ook de brandveiligheid van de gebouwen.

Bewoonde staat

Omdat de renovatie in bewoonde staat wordt uitgevoerd, moest een oplossing worden gevonden voor het realiseren van de aansluitingen. Vattenfall had vooral ervaring met standaardoplossingen voor nieuwbouw. Een traditionele stijgleiding door de woningen zou betekenen dat bewoners boven elkaar op hetzelfde moment toegang tot hun woning moesten verlenen. Uiteindelijk is gekozen voor een ringleiding per verdieping, met individuele afsluiters voor de woningen. Dit maakt het project flexibel. Acht woningen op een verdieping kunnen op dezelfde dag worden aangesloten, terwijl een woning ook eventueel later aan de beurt kan komen. In de woningen worden de cv-ketels vervangen door warmteafgiftesets. De bestaande radiatoren kunnen blijven hangen. Bewoners die nog op gas koken, krijgen van Lieven de Key een inductiekookplaat en een nieuwe pannenset.

Geen financieel nadeel

Een belangrijke uitdaging is voorkomen dat bewoners financieel nadeel ondervinden van de overstap. Lieven de Key betaalt daarom tot en met 2032 mee aan de vaste kosten van het warmtecontract. Daarmee moeten de kosten vergelijkbaar blijven met de eerdere situatie op aardgas. Door de verbeterde isolatie daalt bovendien de warmtevraag.

Uit het project blijkt dat een grootschalige warmtetransitie in bewoonde gebouwen vraagt om een combinatie van technische flexibiliteit en intensieve bewonersbegeleiding. Standaardoplossingen zijn niet altijd geschikt voor bestaande bouw. Ook moet de overstap voor bewoners zo eenvoudig mogelijk zijn en mogen zij niet worden geconfronteerd met onverwachte kosten. Volgens de betrokken projectleiders is daarnaast een stabiel overheidsbeleid nodig. Duidelijkheid over de rol van warmtenetten, de tarieven en de bescherming van consumenten helpt woningcorporaties en andere vastgoedeigenaren om investeringsbeslissingen te nemen.