Coöperatief warmtenet met functionele uitvraag

Een vergelijkbare, functionele aanbestedingsaanpak voor coöperatieve warmtenetten. Warmtenet Muiderberg, Warmtenet Oost Wageningen (WOW), Buurtcoöperatie MeerEnergie in Amsterdam, Eigen Warmte Balk en dienstverlener Buurtwarmte zetten hierop in. De partijen hebben een memorandum van samenwerking ondertekend en noemen dit een belangrijke stap in de verdere professionalisering van de ontwikkeling van coöperatieve warmtenetten in Nederland. 

“Door krachten te bundelen ontstaat er meer duidelijkheid richting de markt én meer snelheid in de ontwikkeling van lokale warmtenetten. Dat is goed voor de projecten, goed voor marktpartijen en uiteindelijk goed voor de energietransitie”, is de uitleg bij het bericht. Aanleiding is dat de initiatieven in dezelfde fase van ontwikkeling zitten: (bijna) klaar voor aanbesteding. “De projecten Warmtenet Oost Wageningen en Warmtenet Muiderberg gaan nu een functionele uitvraag doen, Meer Energie en Eigen Warmte Balk zullen volgen”, zegt Petra Lettink, directeur van Buurtwarmte in een verdere toelichting. 

Buurtwarmte ondersteunt als landelijke ‘coöperatieve dienstverlener’ warmte-initiatieven in alle fasen op weg naar een coöperatief warmtenet. “Daarin helpen wij ze om een volwaardige speler te kunnen zijn richting markt en overheid. Elk warmte-initiatief is een uniek project. De mensen erachter doen dit één keer. We helpen individuele projecten en overstijgend faciliteren we met standaard documenten of standaard werkwijzen, zodat het sneller kan gaan op het lokale niveau.”

Die ondersteuning is er op vier werkstromen: techniek en businesscase, samenwerking met partners en overheden, bewonersparticipatie en -communicatie en financiering. Buurtwarmte werkt daarbij altijd in opdracht van het initiatief zelf. “Wij nemen het niet over.”

Aanbestedingsaanpak

De vier projecten werken voor hun engineering of ontwerpaanvraag samen met het Deense adviesbureau PlanEnergi. “Een consultant die jarenlange ervaring heeft met ontwerpen”, zegt Lettink. “Hun ervaring zetten we in als first of second opinion voor deze initiatieven. Zij brengen een nieuw soort werkwijze. Functioneel uitvragen is niet nieuw in Nederland, maar wel nieuw bij dit soort aanpakken.”

Door samen te werken beoogt Buurtwarmte een aanbestedingsaanpak voor coöperatieve warmtenetten neer te zetten in Nederland. “Daarmee willen we ook aan de markt laten zien dat het niet alleen voor dat ene project is waarvoor je je in deze werkwijze moet verdiepen”, zegt Lettink. “Het gaat voor deze vier projecten gelden, én voor veel meer projecten die in de pijplijn zitten. Dat is ook waarom Buurtwarmte erbij is betrokken. We moeten ons kenbaar maken. Het gaat momenteel veel over de publieke route, maar de coöperatieve route gaat ook vragen hebben aan alle uitvoerende partijen en leveranciers. Op die manier maken we het voor coöperatieve projecten én de markt makkelijker en aantrekkelijker.”

Functionele uitvraag

Functioneel uitvragen gaat over het benoemen van prestaties van een systeem, zonder in detail voor te schrijven wat het moet worden. Dat gaat bijvoorbeeld over het benodigde vermogen, de beschikbare ruimte, de temperatuur van het systeem en de aansluiting op het elektriciteitsnet. Die aanpak laat ruimte aan de markt om met alternatieven te komen. 

PlanEnergi heeft voor warmtepompen de zogeheten ‘Heat Pump Data Sheet’ ontworpen, die toeleveranciers moeten invullen om aan te tonen dat hun warmtepomp de gevraagde prestaties gaat leveren, of beter. 

Lettink noemt ook buffering als voorbeeld. “In Muiderberg willen ze werken met een buffervat. In Wageningen willen ze dat ook, maar daar is maar heel beperkt ruimte. Dan geef je dus aan: dit is de plek en dit is zoals we hem ontworpen hebben, maar we staan open voor betere ideeën die dezelfde prestatie leveren. Op alle onderdelen geef je aan wat het plan is, maar de markt mag het vooral laten weten als het anders kan.”

Het memorandum van samenwerking is begin februari ondertekend. Op 20 februari is er tijdens de bijeenkomst ‘Coöperatieve warmtenetten: samen richting aanbesteding’ tekst en uitleg gegeven aan warmtegemeenschappen, adviseurs, leveranciers en uitvoerders.

Projecten

Warmtenet Oost-Wageningen (WOW) werkt in de Benedenbuurt in Wageningen aan een MT-warmtenet voor 461 woningen. Een centrale lucht-waterwarmtepomp gaat de woningen in deze jarenvijftigwijk voorzien van warm water voor verwarming en tapwater, met een gasketel als back-up voor de pieken. Coöperatie WOW is samen met gemeente Wageningen eigenaar van het warmtebedrijf. Negentig procent van de woningen in het gebied doet mee.

Warmtenet Muiderberg wil een MT-warmtenet aanleggen op basis van aquathermie voor ongeveer 1340 huishoudens. De warmte komt uit het water van het IJmeer. Een warmtepompcentrale werkt die temperatuur op naar temperatuur voor verwarming en warm tapwater. Een seizoensopslag in de ondergrond en een buffervat maken deel uit van het beoogde systeem. 

In het Friese dorp Balk wordt op initiatief van Energie Coöperatie Gaasterland een warmtenet voor 1400 woningen ontwikkeld. Rivier De Luts wordt mogelijk een bron van warmte, samen met restwarmte van AVK Plastics.

Meer Energie tot slot zet zich in voor een warmtenet in de Amsterdamse wijk Middenmeer (Watergraafsmeer). De bron voor dat warmtenet is restwarmte van een datacenter op het Amsterdam Science Park, dat warmte kan leveren aan alle 5300 woningen in het gebied. 

Dit zijn niet de eerste coöperatieve warmtenetten in Nederland. KetelhuisWG in Amsterdam is een coöperatief warmtenet dat al in de uitvoeringsfase zit. ThermoBello in Culemborg draait al jaren.