Warmtenet Loppersum van start

Gemeente Eemsdelta sluit sinds de zomer stap voor stap 36 particuliere woningen en 5 gebouwen in Loppersum aan op het eerste gemeentelijke warmtenet. Het is een van de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken. “We doen hiermee ervaring op voor de rest van de gemeente”, vertelt wethouder Eduard Mulder van de Gemeente Eemsdelta. 

Afgelopen zomer, op de warmste dag van dit jaar, zette wethouder Eduard Mulder een afsluiter om in de afleverset van een woning in Loppersum. De wethouder – met onder meer energie in zijn portefeuille – gaf daarmee het startsein voor Warmtenet Loppersum. Het warmtenet is aangelegd in twee straten in het Groningse dorp en bedient in eerste instantie 36 particuliere woningen, een kerk, het gemeentehuis, de gemeentewerf en twee bedrijfsverzamelgebouwen.

De warmtecentrale met daarin tien luchtwaterwarmtepompen en twee buffervaten van elke 25 m3 levert 70 graden warm water aan de woningen en gebouwen (50 graden retour). Voor de piekvraag in de winter en als back-up zijn er gasketels geïnstalleerd. Dat is nu nog aardgas, maar dat kan op termijn mogelijk worden vervangen door groen gas. 

Het warmtenet is ontstaan in samenwerking met de lokale energiecoöperatie LOPEC. De Gemeente Eemsdelta heeft voor de exploitatie, het beheer, de warmtelevering en de communicatie met gebruikers Warmtebedrijf Eemsdelta opgericht. De gemeente is hiervan 100% aandeelhouder. Tot begin oktober 2026 is in 25 woningen de gasketel vervangen door een afleverset. “Binnenkort wordt ook het eerste grote pand aangesloten”, zegt Mulder. 

Proeftuin Aardgasvrije Wijken 

Warmtenet Loppersum is een van de Proeftuinen Aardgasvrije Wijken (PAW). De gemeente ontving ruim 3 miljoen euro om de pilot vorm te geven. Bijdragen zijn er ook gekomen van Provincie Groningen, het Nationaal Programma Groningen en het Waddenfonds – in totaal ruim 7 miljoen euro subsidie. “Een serieus project met de doelstelling om goede ervaringen en inzichten op te doen”, zegt Mulder. “Zoals het ook bedoeld is in de PAW. Dat is nu gelukt.”

Het project kampte zoals veel warmtenetprojecten met vertraging. Dat komt onder meer door de bijzondere omstandigheden, zegt de wethouder. Loppersum ligt in het aardbevingsgebied, kent een omvangrijke versterkingsopgave en heeft veel vrijstaande vooroorlogse woningen. 

Daarnaast is de aanleg van een warmtenet in de bestaande bebouwing en het historische centrum technisch complex. Werkzaamheden moeten zorgvuldig worden ingepast in de openbare ruimte en afgestemd met bewoners en andere projecten. “Dat maakt de uitvoering uitdagender”, aldus Mulder.

Groei

Het warmtenet is een pilot. Voor de gemeente is het streven om de exploitatie zo rendabel mogelijk te maken. De huidige warmtecentrale biedt nog ruimte voor aansluiting van circa 100 extra woningen. De focus ligt nu op het voor de winter aansluiten van alle 36 woningen en 5 gebouwen. Mulder: “De pilot op die manier volgen is voor ons nu het belangrijkst. Zodat alles technisch klaar is om invulling te geven aan de gemaakte afspraken met de afnemers van warmte.”

Ook wordt gewerkt aan een verdere optimalisatie van de warmtecentrale, waarbij de warmtepompen gaan sturen op dynamische tarieven en de buffervaten worden ingezet als piekbuffers. Ook worden nog zonnepanelen toegevoegd om lokaal stroom op te wekken.

Organisatiekracht

Belangrijke lessen die de gemeente heeft geleerd bij het ontwikkelen van het warmtenet? “Het samenwerken met de verschillende partners en organisatiekracht maken, daar begint het mee”, zegt Mulder. “Zodat je de flow krijgt in het dorp en inwoners mee gaan doen. Het is een ander systeem, dus er moet vertrouwen komen bij inwoners zodat ze overstappen.”

Een website voor het warmtebedrijf, een storingsnummer dat bewoners kunnen bellen – eerstelijns support en serviceverlening zorgen dat het vertrouwen in de energievoorziening er is en blijft. Mulder: “Daarom hebben we daar vol op ingezet. Je levert een commodity, waarbij het warmtebedrijf de energiemaatschappij vervangt.”

Meerdere PAW-projecten

De Gemeente Eemsdelta is in 2021 ontstaan uit een herindeling en omvat de voormalige gemeenten Loppersum, Appingedam en Delfzijl – samen goed voor zo’n 23.000 woningen. Naast het Warmtenet Loppersum lopen er nog drie Proeftuinen Aardgasvrije Wijken in de gemeente. Binnen PAW Zonnedorpen helpt de gemeente samen met Energiecoöperatie Zonnedorpen woningeigenaren bij het verduurzamen van hun woning, zodat zij de stap naar all-electric kunnen maken. PAW Aardgasvrije Wierdedorpen zet in op all-electric oplossingen voor inwoners van Krewerd, Godlinze en Holwierde. En in PAW Nieuwborgen trekt Eemsdelta samen op met de gemeente Oldambt om woningen in Wagenborgen en Nieuwolda te verduurzamen en te verwarmen met groen gas (dat laatste aspect blijkt niet haalbaar). 

Verder is er een initiatief om restwarmte uit onder meer de chemische industrie in Delfzijl te gebruiken voor een regionaal warmtenet. 

Algemene uitdaging, zo ziet de wethouder is het gereedmaken van woningen om dit soort projecten te doen. Daarvoor loopt een groot isolatieprogramma, genaamd Isolatieaanpak Nij Begun. “Groningen heeft bovenop de landelijke regelingen extra regelingen vanuit de versterkingsopgave. Er wordt ingezet op het versterken én meteen isoleren van woningen. Daar achteraan kunnen bewoners hun nieuwe warmtebron kiezen.”