Reahûs, West Friesland
Reahûs, een klein dorp in West-Friesland, staat bekend om zijn sterke gemeenschapszin en pioniersrol in de energietransitie. Al in 1993 nam het dorp een bijzondere stap met de bouw van een dorpsmolen, geïnitieerd door de Stichting Doarpsmûne Reahûs. Deze turbine voorzag het dorp decennialang van elektriciteit en werd een symbool van lokale zelfvoorziening. Sinds 2019 staat de molen echter stil en ontstond er een nieuwe uitdaging. De lokale energiecoöperatie, “De Wynroos fan Reahûs”, richt zich niet alleen op vervanging van de windturbine, maar ook op bredere verduurzamingsplannen. Onder de noemer It doarp as enerzjy(k) eilân wil Reahûs uitgroeien tot een voorbeeldproject in Nederland. Het dorp zoekt daarbij naar oplossingen die bewoners direct voordeel bieden, om samen stap voor stap richting een duurzame, collectieve energievoorziening te groeien.
Project specificaties
Het project in Reahûs draait om de ontwikkeling van een kleinschalig, gesloten warmtenet dat de bestaande bebouwing van warmte gaat voorzien. De energiecoöperatie Energiek Reahûs speelt hierin een centrale rol, met het dorpsbelang als coördinator en opdrachtgever. De plannen zijn ontstaan na de stilstand van de dorpsmolen in 2019 en hebben zich ontwikkeld tot een bredere visie: het dorp als energie-eiland. Er wordt gewerkt vanuit het uitgangspunt dat de belangen van de bewoners leidend zijn. Dit betekent dat het systeem zo wordt ingericht dat zowel individuele huishoudens als de gemeenschap als geheel profiteren van lagere energielasten, comfortverbetering en een duurzame toekomst. Het project is kleinschalig opgezet maar ambitieus in zijn voorbeeldfunctie voor andere dorpen in Nederland.
Locatie en projecttype
Reahûs ligt in de regio Noord-Holland Noord, in het gebied West-Friesland. Het project betreft de aanleg van een warmtenet in bestaande bouw, waarbij gekozen is voor een gesloten systeem. De coördinaten van het projectgebied zijn 53.116667, 5.783333. Het type project is een klein warmtenet, specifiek afgestemd op de schaal en samenstelling van het dorp. Wat dit project uniek maakt, is de lokale verankering: de ontwikkeling is niet top-down geïnitieerd, maar komt voort uit een dorpsgemeenschap die al decennialang actief bezig is met duurzame energie. Daarmee past het warmtenet niet alleen binnen de regionale energiedoelen, maar wordt het ook gedragen door de bewoners zelf, wat de kans op succes aanzienlijk vergroot.
Energiebron en -systeem
De belangrijkste bron van warmte voor het project is aquathermie (TEO). Hierbij wordt warmte uit oppervlaktewater gewonnen en gebruikt als basis voor het warmtenet. Dit systeem sluit goed aan bij de lokale omstandigheden en is duurzaam omdat er geen verbranding plaatsvindt en dus geen CO₂-uitstoot. Aquathermie wordt in combinatie met warmtepompen toegepast om de benodigde temperatuurniveaus te bereiken. Omdat het een gesloten warmtenet betreft, wordt de warmte gecontroleerd en efficiënt verdeeld binnen het dorp. Het systeem biedt bovendien flexibiliteit: mocht er in de toekomst behoefte zijn aan aanvullende of alternatieve duurzame bronnen, dan kan dit relatief eenvoudig worden ingepast in de bestaande infrastructuur.
Infrastructuur en duurzame voorzieningen
De infrastructuur bestaat uit een klein warmtenet dat de bestaande woningen in Reahûs gaat koppelen aan een collectieve, duurzame warmtevoorziening. Er wordt een ondergronds leidingennet aangelegd, afgestemd op de schaal van het dorp en het zeer lage temperatuur-systeem. Naast het technische netwerk speelt ook de sociale infrastructuur een cruciale rol: het dorpsbelang en de energiecoöperatie Energiek Reahûs zorgen voor coördinatie, communicatie en draagvlak. Dit gemeenschapsmodel maakt het project duurzaam, niet alleen technisch maar ook organisatorisch. Het doel is dat de voorzieningen aansluiten op de lokale behoeften en tegelijkertijd een voorbeeld stellen voor andere dorpen die hun eigen energievoorziening in eigen hand willen nemen. Het project combineert zo infrastructuur met maatschappelijke innovatie.
