Herwaardering warmtenet in energielabel

Collectieve warmtevoorzieningen vormen een belangrijke pijler onder de energietransitie. Toch sluit de huidige waardering van warmtenetten in het energielabel nog onvoldoende aan bij de feitelijke duurzaamheid en systeemprestatie van deze oplossingen. Binnen Stichting Warmtenetwerk wordt dit onderwerp al geruime tijd actief geagendeerd, onder meer via de Programmaraad Wet- en Regelgeving.

Huidige systematiek en het kernvraagstuk

In de huidige energielabelmethodiek voor woningen wordt een collectief warmtenet gewaardeerd op basis van een forfaitaire en relatief slechte energieprestatie. Het energielabel is primair bedoeld als maat voor de theoretische energieprestatie van een gebouw, oftewel de energetische voetafdruk.

In de praktijk wordt het energielabel echter door investeerders, financiers, taxateurs en beleidsmakers ook gezien als een indicator voor toekomstige energielasten. Daar zit een impliciete aanname achter: een betere energieprestatie leidt tot lagere kosten voor de gebruiker. Juist op dat punt ontstaat spanning bij collectieve warmtenetten. Bij individuele oplossingen, zoals isolatiemaatregelen of de installatie van een warmtepomp, lopen betere energieprestatie en lagere energiekosten in beginsel parallel. Een efficiënter systeem betekent doorgaans minder energiegebruik en dus lagere kosten.

Mismatch

Bij een warmtenet ligt dat anders. Hoe duurzaam de warmteproductie ook is en hoe laag de CO₂-voetafdruk ook wordt, de warmtetarieven zijn onder de huidige systematiek gemaximeerd op basis van de referentie van aardgasverwarming. Dat betekent dat een lagere voetafdruk van het warmtenet niet automatisch leidt tot lagere kosten voor de individuele afnemer.

Een duurzaam warmtenet kan dus maatschappelijk een aanzienlijke klimaatwinst opleveren, zonder dat dit zich vertaalt in lagere individuele energielasten. Het energielabel wordt echter in financiering en marktwaardering vaak wél als kostenindicator geïnterpreteerd. Daardoor ontstaat een structurele mismatch tussen systeemduurzaamheid en gebouwgebonden waardering.

Politieke aandacht

In 2025 heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht te onderzoeken hoe collectieve warmtenetten eerlijker en accurater kunnen worden meegenomen in het energielabel. Daarmee is het vraagstuk politiek erkend. Concrete aanpassingen in wet- en regelgeving zijn echter nog niet doorgevoerd.

Aanpassingen van de labelmethodiek zijn complex, mede omdat deze voortkomen uit Europese regelgeving en nationale implementatie daarvan. Een wijziging vraagt daarom om zorgvuldige technische en juridische onderbouwing.

Inzet vanuit de Programmaraad Wet- en Regelgeving

Binnen Stichting Warmtenetwerk wordt dit onderwerp structureel besproken in de Programmaraad Wet- en Regelgeving. Vanuit deze programmaraad houden onder meer Lydia Hameeteman (gemeente Rotterdam) en Wim Mans (Innoforte) zich actief bezig met de analyse van de regelgeving en de doorwerking daarvan op de praktijk van warmtenetten.

De inzet richt zich op:

• een eerlijke waardering van collectieve warmtesystemen in het energielabel;
• het voorkomen van onbedoelde marktverstorende effecten;
• het beter laten aansluiten van gebouwgebonden beoordelingsinstrumenten op systeemoplossingen;
• het expliciet maken van het onderscheid tussen energetische voetafdruk en daadwerkelijke kosten.

Daarbij wordt steeds gezocht naar oplossingen die technisch onderbouwd, juridisch houdbaar en uitvoerbaar zijn binnen het bestaande Europese kader.

Relatie met tariefsystematiek

Een belangrijk onderdeel van de discussie is de tariefstructuur van collectieve warmte. Zolang warmtetarieven in belangrijke mate zijn gekoppeld aan aardgasreferenties, is er geen directe relatie tussen verduurzaming van het warmtenet en verlaging van de individuele energierekening.

Dit maakt het beleidsmatig ingewikkeld om het energielabel als instrument zowel klimaatmatig als financieel consistent te laten functioneren. Met de verdere ontwikkeling van de Wet collectieve warmtevoorziening kan dit in de toekomst veranderen. Op dit moment is echter nog geen structurele wijziging van de labelwaardering vastgesteld.

Vooruitblik richting 2030

In Europees verband wordt gewerkt aan verdere aanscherping van energieprestatie- en duurzaamheidsindicatoren richting 2030. Deze ontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor de wijze waarop collectieve systemen worden beoordeeld. Vooralsnog is er echter geen vaststaand beleid dat de huidige waarderingssystematiek voor warmtenetten fundamenteel wijzigt.

Conclusie

De waardering van collectieve warmtenetten in het energielabel blijft een belangrijk aandachtspunt voor de sector. Het vraagstuk raakt aan een fundamentele spanning tussen energetische voetafdruk en kosteninterpretatie. Stichting Warmtenetwerk zal dit onderwerp via de Programmaraad Wet- en Regelgeving blijven agenderen en in gesprek blijven met beleidsmakers en marktpartijen.

Lees ook:
Energielabel benadeelt warmtenetten: oproep voor eerlijke waardering
Tweede Kamer steunt motie voor herwaardering warmtenet in energielabel – Stichting Warmtenetwerk