Warmtealliantie slaat alarm

De Warmtealliantie heeft een dringende oproep gedaan aan de Tweede Kamer om de ontwikkeling van collectieve warmtenetten met spoed hoger op de politieke agenda te zetten. In een brief aan de vaste Kamercommissies voor Klimaat en Groene Groei en voor Binnenlandse Zaken waarschuwt de alliantie dat de warmtetransitie opnieuw dreigt vast te lopen door uitblijvende besluiten over financiering, publieke zeggenschap en investeringszekerheid.

Veel gemeenten werken aan nieuwe warmteprogramma’s en maken keuzes maken over de verduurzaming van wijken en buurten. Volgens de Warmtealliantie dreigt kostbare tijd verloren te gaan als het Rijk niet snel duidelijkheid biedt over de randvoorwaarden voor collectieve warmte. Begin 2025 presenteerde de Warmtealliantie het Warmtebod aan kabinet en parlement. Daarin sprak de coalitie van ruim tweehonderd partijen, waaronder ook Stichting Warmtenetwerk, de ambitie uit om in de komende tien jaar circa 600.000 nieuwe warmtenetaansluitingen te realiseren.

Voorwaarde was wel dat het Rijk zou zorgen voor een aantal noodzakelijke randvoorwaarden. Het voorstel werd destijds positief ontvangen in de Tweede Kamer. Ook de aanvaarding van de Wet collectieve warmte (Wcw) leek een belangrijke stap vooruit. Met deze wet krijgen gemeenten meer regie over de ontwikkeling van warmtenetten, worden eisen gesteld aan warmtebedrijven en worden regels vastgelegd voor tarieven en duurzaamheid. Volgens de Warmtealliantie is het aanvankelijke optimisme echter omgeslagen in zorg. “Met de aanvaarding van de Wcw door het parlement vorig jaar leek nieuw momentum te ontstaan. In 2025 leek een oplossing in het verschiet, helaas doen wij nu een noodkreet”, schrijven Teun Bokhoven, Nancy Kabalt en Kees Vendrik namens de alliantie.

Belangrijke besluiten blijven uit

De kern van de zorgen is dat cruciale besluiten nog steeds niet zijn genomen. Zo ontbreekt volgens de alliantie voldoende investeringsruimte om de ontwikkeling van warmtenetten op gang te brengen. Ook bestaat nog altijd onduidelijkheid over de publieke zeggenschap van bestaande grote warmtenetten en de wijze waarop eventuele overnames van private netten gefinancierd moeten worden. Daardoor blijven gemeenten, warmtebedrijven en lokale initiatieven in onzekerheid. Projecten worden uitgesteld en investeringsbeslissingen blijven liggen.

De Warmtealliantie wijst erop dat juist nu veel gemeenten keuzes maken over de toekomstige warmtevoorziening in hun wijken. Wanneer warmtenetten niet tijdig van de grond komen, kiezen bewoners en gebouweigenaren noodgedwongen voor andere oplossingen. Dat leidt niet alleen tot een verdere belasting van het elektriciteitsnet, maar kan ook de businesscase voor toekomstige warmtenetten onder druk zetten.

Risico op hogere maatschappelijke kosten

Volgens de Warmtealliantie zijn de gevolgen breder dan alleen de warmtesector. Waar collectieve warmte uitblijft, neemt de druk op het elektriciteitsnet verder toe. Daarmee groeit ook het risico op extra netcongestie en hogere maatschappelijke kosten.

Daarnaast wijst de coalitie op het belang van warmtenetten voor huishoudens die kwetsbaar zijn voor schommelingen in de energieprijzen. Vooral in dichtbebouwde stedelijke gebieden kunnen collectieve warmteoplossingen een betaalbaar en toekomstbestendig alternatief bieden voor aardgas.

Tegelijkertijd ziet de sector de gevolgen van de aanhoudende onzekerheid toenemen. De Warmtealliantie signaleert dat kennis, expertise en uitvoeringscapaciteit langzaam uit de markt verdwijnen doordat projecten onvoldoende voortgang boeken.

Oproep aan de Kamer

De directe aanleiding voor de brief is het uitstel van een commissiedebat over collectieve warmte. Volgens de Warmtealliantie dreigt daarmee opnieuw vertraging te ontstaan op een moment waarop juist politieke duidelijkheid nodig is.

De coalitie roept de Kamer daarom op om de discussie over collectieve warmte op korte termijn te voeren en de noodzakelijke besluiten niet langer vooruit te schuiven. Alleen met duidelijke randvoorwaarden, voldoende investeringsruimte en perspectief voor gemeenten en marktpartijen kan de ontwikkeling van warmtenetten weer op gang komen.