Lucht-waterwarmtepomp als tussenstap naar geothermie

De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zet in op een lucht-waterwarmtepomp (LWP) als tijdelijke duurzame bron voor het lokale warmtenet, totdat in 2040 geothermie vanuit Sliedrecht de warmte gaat leveren. De gemeente en warmteleverancier HVC hebben de plannen voor het warmtenet voor de komende vijftien jaar uitgewerkt in een stappenplan. De LWP is volgens planning in 2028 operationeel. Daarna volgt uitbreiding van het warmtenet en uiteindelijk aansluiting op het regionale warmtenet (het zogeheten Grand Design Drechtsteden).

Het huidige warmtenet ligt sinds 2020 in de wijk De Volgerlanden en levert momenteel warmte aan 450 nieuwbouwwoningen – grotendeels particulier bezit plus een deel corporatiewoningen. Aanvoertemperatuur is 75 tot 80 graden, de retour 40 tot 45 graden. Bij de aanleg van de nieuwbouwwijk heeft de gemeente zich sterk gemaakt voor een warmtenet, om handelingsperspectief te bieden aan inwoners en corporaties, vooral ook met het oog op de bestaande bouw, legt wethouder duurzaamheid Ralph Lafleur uit. “Daarvoor was een basis nodig en die hebben we samen met HVC gevonden in die nieuwbouwwijk.” 

Het warmtenet moet groeien naar 1500 aansluitingen (woningequivalenten, ofwel WEQ) in 2040, aldus Willy Heussen, actief bij HVC als gebiedsontwikkelaar warmte in de Drechtsteden. Aanvankelijk was die groei voorzien richting het oosten, naar de héle wijk De Volgerlanden (1000 WEQ in totaal), maar het warmtenet breidt nu uit richting het noorden. 

De focus daarbij ligt op de bestaande wijken Kruiswiel en Oostendam. Het tracé passeert daarbij veel gemeentelijk vastgoed zoals het cultureel centrum, de sporthal, het zwembad en het gemeentehuis. Door de toezegging van de gemeente om al die gebouwen aan te sluiten, kan HVC voldoende volume bereiken om een duurzame bron te realiseren en toe te werken naar een passend aanbod voor inwoners, aldus Lafleur. Richting 2050 ligt er potentie voor 3000 WEQ, door het aansluiten van nog meer buurten én verdichting binnen de wijken waar het warmtenet dan al loopt.

Geen aquathermie, maar een LWP
Het warmtenet van Hendrik-Ido-Ambacht draait momenteel op een tijdelijk warmtestation op aardgas. Dit station staat nu nog in het hart van de nieuwbouwwijk. Als duurzame bron zag HVC eerst heil in een aquathermie-installatie aan de oostzijde van De Volgerlanden, bij de rivier Noord.

Dat het een lucht-waterwarmtepomp (LWP) wordt, komt door gewijzigd subsidieregime (voor de warmtepomp is inmiddels SDE++-subsidie beschikbaar) en de veranderende vraag richting het noorden. “Met de Wcw en de kostprijs-plus-gedachte hebben we de keuze voor de bron uitgesteld om te zien wat daarin het beste zou zijn”, zegt Heussen. “De LWP gaat ons helpen, omdat deze langs het beoogde tracé komt en er vandaaruit geen extra tracé nodig is wanneer we aansluiten op het Grand Design Drechtsteden.” In het voorjaar en in de zomer is de buitenlucht warm en is er weinig vraag naar warmte. Op die momenten wordt de warmte opgeslagen in grondlagen in de bodem. Dat gebeurt met een Warmte-Koude Opslag (WKO). 

Een aquathermie-installatie daarentegen zou een stuk tracé vergen vanaf de rivier onder de dijk door. Al niet makkelijk in aanleg en bovendien na 15 jaar niet meer nodig, zegt Heussen. 

Locatie LWP
Lafleur geeft aan dat de locatie achter de Ridderhal de beoogde locatie voor de LWP is. Op deze locatie is voldoende ruimte. Ook ligt deze dicht bij het tracé en vlakbij aan te sluiten maatschappelijk vastgoed. Daar komt bij, aldus de wethouder, dat er onder bewoners weerstand is tegen tijdelijke warmtestations op gas. “Daarom hebben we tegen HVC gezegd dat we willen doorpakken op een duurzame bron. Het is belangrijk om bewoners aangesloten te krijgen en geen onnodige weerstand te creëren vanwege tijdelijke warmtestations.”

Het voorlopig ontwerp voor de LWP staat op de agenda van de gemeenteraadsvergadering op donderdag 10 juli. Naar verwachting wordt het besluit over de definitieve aanvraag omgevingsvergunning in september dit jaar genomen.

Tijdelijke situatie
De LWP komt er voor 15 jaar en is uitgelegd op 1500 WEQ. Daarna vervalt de functie, want tegen die tijd is er geothermie uit Sliedrecht beschikbaar en gaat het lokale warmtenet op in het Grand Design Drechtsteden. Daarvoor moet een leiding vanuit Sliedrecht via Papendrecht onder de rivier de Noord door. Deze komt aan land in Hendrik-Ido-Ambacht of in Zwijndrecht.

Dat er nu een duurzame bron als tussentijdse oplossing is, is volgens Heussen vrij uniek. “Hier heb je een duurzame bron als transitie om uiteindelijk tot de blijvende duurzame bron te komen.”

Wethouder Lafleur verklaart die keuze: “Wij zijn met wijkuitvoeringsplannen bezig en voeren gesprekken met inwoners. In het begin waren zij sceptisch over een warmtenet. Uiteindelijk staat van meerdere voorgelegde opties het warmtenet met stip op één. Bewoners willen graag verduurzamen. Zeker: er zijn best zorgen en kritische vragen – wat gaat het kosten? – maar ze zien de toegevoegde waarde. Dat wil je als gemeente warm houden. Als je te lang wacht, maken mensen andere keuzes, zoals een individuele warmtepomp. Dan wordt het lastig, want er is volume nodig. Vandaar de stap extra.”

Samenwerking Drechtsteden
Guy Lataster, projectmanager warmtetransitie binnen de Smart Delta Drechtsteden, benoemt tot besluit de kracht van de samenwerking tussen de gemeenten. “Je ziet verschillende expertises en gemeenten die in verschillende fases zitten. De een heeft al meer meters gemaakt op het vlak van participatie, de ander – Sliedrecht – heeft al een proeftuin opgetuigd met een VvE. In diverse samenwerkingsverbanden en expertgroepen in de regio komt dat samen. Hierbij zijn ook alle stakeholders zoals HVC, woningcorporaties, nutsbedrijven en uitvoeringsorganisaties nauw betrokken. Dat versterkt elkaar en versnelt de ontwikkeling.”